តើព្រះបាទវេស្សន្តរជាអត្តទត្ថបុគ្គលមែនពិតដែរឬទេ?
នៅក្នុងអក្សរសិល្ប៍ពុទ្ធសាសនា រឿង «វេស្សន្តរជាតក» គឺជាសាច់រឿងដ៏ល្បីល្បាញបំផុតដែលបង្ហាញពីការបំពេញទានបារមីយ៉ាងអស្ចារ្យ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏មានមតិរិះគន់ និងការចោទសួរជាច្រើនបានលើកឡើងថា «តើព្រះបាទវេស្សន្តរជាអត្តទត្ថបុគ្គលមែនពិតដែរឬទេ?» ដោយហេតុថាព្រះអង្គបានដាក់ទានបុត្រាបុត្រី និងភរិយាដែលជាទីស្រឡាញ់ ឱ្យទៅជាទាសកររបស់អ្នកដទៃ ដើម្បីតែសេចក្តីប្រាថ្នាចង់ត្រាស់ដឹងផ្ទាល់ខ្លួន។ ដើម្បីបកស្រាយបញ្ហានេះ យើងត្រូវសិក្សាឱ្យបានស៊ីជម្រៅទៅលើនិយមន័យនៃពាក្យថា «អត្តទត្ថបុគ្គល» និងគោលបំណងពិតប្រាកដនៃទង្វើរបស់ព្រះអង្គ។
ជាបឋម យើងត្រូវយល់ពីពាក្យថា អត្តទត្ថបុគ្គល។ តាមន័យចំ ពាក្យនេះសំដៅលើបុគ្គលដែលគិតតែពីប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ស្វែងរកតែសេចក្តីសុខឱ្យខ្លួនឯង ដោយមិនខ្វល់ខ្វាយពីការឈឺចាប់ ឬទុក្ខលំបាករបស់អ្នកដទៃឡើយ។ ប្រសិនបើយើងមើលត្រឹមតែសំបកក្រៅ យើងប្រហែលជាយល់ថា ព្រះវេស្សន្តរមានចិត្តដាច់ដែលហ៊ានឱ្យកូនទៅជូជកវាយធ្វើបាប។ ប៉ុន្តែ បើយើងពិចារណាឱ្យដិតដល់ ព្រះអង្គមិនបានធ្វើឡើងដើម្បីអំណាច យសសក្តិ ឬសម្បត្តិស្តុកស្តម្ភសម្រាប់រូបព្រះអង្គឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ព្រះអង្គបានលះបង់សូម្បីតែរាជបល្ល័ង្ក និងសេចក្តីសុខក្នុងវាំង ដើម្បីទៅរស់នៅជាតាបសដ៏កម្សត់ក្នុងព្រៃ។ នេះបង្ហាញថា ព្រះអង្គមិនបានស្វែងរកសេចក្តីសុខផ្នែករូបកាយសម្រាប់ខ្លួនឯងនោះទេ។
គោលដៅធំបំផុតរបស់ព្រះវេស្សន្តរ គឺការសម្រេចនូវ សព្វញ្ញុតញ្ញាណ ឬការត្រាស់ដឹងជាព្រះពុទ្ធ។ ក្នុងទស្សនៈពុទ្ធសាសនា ការត្រាស់ដឹងមិនមែនជាការទទួលបាននូវភាពសប្បាយរីករាយផ្ទាល់ខ្លួននោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាការសម្រេចបាននូវចំណេះដឹងដ៏កំពូលដើម្បីស្រោចស្រង់សត្វលោកទាំងពួងឱ្យរួចផុតពីវាលវដ្តសង្សារ។ ដូច្នេះ ការលះបង់របស់ព្រះអង្គគឺជា បរហិតប្រយោជន៍ (ប្រយោជន៍ដើម្បីអ្នកដទៃ) ក្នុងកម្រិតមហិមា។ ព្រះអង្គសុខចិត្តទទួលយកការឈឺចាប់ក្នុងចិត្តយ៉ាងខ្លាំងខ្លា ក្នុងនាមជាឪពុកដែលឃើញកូនត្រូវគេនាំយកទៅ ដើម្បីប្តូរយកនូវ «ធម្មឱសថ» មកព្យាបាលទុក្ខសត្វលោក។ ការលះបង់អ្វីដែលខ្លួនស្រឡាញ់បំផុតគឺជាការសាកល្បងចិត្តដ៏ធំបំផុត បើព្រះអង្គគិតតែពីខ្លួនឯង ព្រះអង្គប្រាកដជាទុកកូនប្រពន្ធក្បែរខ្លួនដើម្បីសេចក្តីសុខផ្នែកអារម្មណ៍ផ្ទាល់ខ្លួនជាមិនខាន។
លើសពីនេះទៅទៀត បើយោងតាមទ្រឹស្តីបារមី ព្រះនាងមទ្រី ក៏ដូចជាជាលី និងកណ្ហា គឺជាបុគ្គលដែលមាននិស្ស័យខ្ពស់ និងបានសន្សំសេចក្តីល្អជាមួយព្រះពោធិសត្វជាច្រើនជាតិមកហើយ។ ពួកគេមានស្មារតីក្នុងការចូលរួមចំណែកជួយឱ្យព្រះពោធិសត្វសម្រេចនូវបំណងប្រាថ្នា ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់មនុស្សជាតិ។ ការលះបង់នេះមិនមែនជាការបង្ខិតបង្ខំដោយគ្មានមេត្តាធម៌ឡើយ ប៉ុន្តែវាគឺជាសកម្មភាពក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃ «សច្ចៈ» និង «អធិដ្ឋាន» ដែលលើសពីការយល់ឃើញរបស់មនុស្សសាមញ្ញ។
សរុបសេចក្តីមក ព្រះបាទវេស្សន្តរមិនមែនជា អត្តទត្ថបុគ្គល ឡើយ។ ព្រះអង្គគឺជា បរហិតបុគ្គល ឬជាមហាបុរសដែលហ៊ានលះបង់របស់គ្រប់យ៉ាង សូម្បីតែសេចក្តីស្រឡាញ់ដ៏ជ្រាលជ្រៅបំផុតក្នុងនាមជាមនុស្ស ដើម្បីសម្រេចនូវគោលដៅសង្គ្រោះពិភពលោក។ ការចោទប្រកាន់ថាព្រះអង្គគិតតែពីខ្លួនឯង គឺជាការមើលឃើញក្នុងជ្រុងចង្អៀតនៃមនោសញ្ចេតនាបុគ្គល ខណៈដែលសកម្មភាពរបស់ព្រះអង្គគឺជាមហាទានដែលផ្អែកលើមេត្តាធម៌ចំពោះសត្វលោកទាំងមូល។
Ven. Akakhalo THACH PHUOC AN